Bakan Dönmez: “Ülkemiz yenilenebilir enerji kaynakları açısından büyük bir potansiyele sahip”

Enerji ve Olağan Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Türkiye’nin Karadeniz ve Akdeniz’de sismik araştırma ve sondaj çalışmalarına devam ettiğini belirterek, “Bulduğumuz ve bulacağımız kaynaklar Türkiye’nin ve bölgenin arz güvenliğine de önemli oranda katkı sağlayacaktır.” dedi.

Bakan Dönmez, NATO Parlamenter Asamblesi (NATO PA) Siyasi Kurul ile Akdeniz ve Orta Doğu Özel Kümesi Ortak Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, 70’inci yılını geride bırakan NATO ittifakının yeni sınamalarla karşı karşıya kaldığı bir devirden geçtiğini söyledi.

Son yıllarda güç arzının kesintisiz sürdürülmesi, kritik altyapıların korunması, siber güvenlik, hibrit tehditler üzere güç ile ilgili mevzuların NATO’nun gündeminin üst sıralarında yer aldığını kaydeden Dönmez, güç piyasalarının arz güvenliğinin sağlanması ve maliyet artışlarıyla gayret ettiğini anlattı.

Dönmez, jeopolitik risklerin de güç piyasalarının sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini lisana getirerek, “Pandeminin yaraları şimdi sarılmamışken, olağandışı hava şartları ve bilhassa içinde bulunduğumuz Rusya-Ukrayna Savaşı, türbülansın şiddetini daha da artırdı.” diye konuştu.

Önceki güç krizlerinden daha ağır ve sonuçları uzun periyoda yayılacak kuvvetli bir sürecin deneyim edildiğine dikkati çeken Dönmez, “Bugün uzmanların da üzerinde ittifak ettiği üzere global enflasyonist baskıların en kıymetli sebebi artan güç fiyatlarıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Dönmez, Türkiye’nin güç kesiminde 2001’de başlayan yine yapılanma ve liberalizasyon uygulamaları çerçevesinde, 2002’de yaklaşık 32 gigavat olan elektrik konseyi gücünün 3 kattan fazla artırılarak 100 gigavat düzeyinin üzerine çıkarıldığını tabir etti.

Bu kapasitenin yüzde 65’inin yerli ve yenilenebilir kaynakların, yüzde 54’lük kısmının ise yenilenebilir kaynakların oluşturduğunu aktaran Dönmez, “Son 20 yılda gerçekleştirilen yatırımlar kapsamında, özel bölümün toplam şurası güç içerisindeki hissesi da yüzde 80 düzeylerine, elektrik üretimindeki hissesi ise yüzde 84 düzeylerine ulaşmıştır. Yani kamunun buradaki hissesi giderek azalmıştır. Bu sayılar, yerli ve yabancı özel dal firmalarının ülkemiz güç bölümüne duyduğu inancın bir göstergesidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Dönmez, güç kesimindeki siyaset önceliklerinin, arz güvenliğinin sağlanması, piyasalarda öngörülebilirliğin artırılması ve yerli kaynakların azami ölçüde kullanımı ile yerli imalat kapasitesinin geliştirilmesi olduğunun altını çizdi.

Türkiye’nin yenilenebilir güç kaynakları açısından büyük potansiyele sahip olduğuna işaret eden Dönmez, “Gerçekleştirilen yatırımlarla yenilenebilir güç şurası gücünde Avrupa’da 5’inci, dünyada 12’nci sıraya geldik. Jeotermal heyeti gücünde ise Avrupa’da birinci, dünyada 4’üncü durumdayız.” tabirini kullandı.

Ağustos 2020’de Ankara’da faaliyete geçen entegre güneş paneli fabrikasının Avrupa ve Orta Doğu’nun en büyük imalat tesisi haline geldiğini kaydeden Dönmez, “Mevcut basamakta, PV paneli üretim kapasitesi olarak Avrupa’da birinci, dünyada ise dördüncü sıraya geldik.” bilgisini paylaştı.

“Türkiye doğal gaz dalında Avrupa’nın en büyük dördüncü piyasası”

Bakan Dönmez, Türkiye’nin doğal gaz dalında Avrupa’nın en büyük dördüncü piyasası olduğuna dikkati çekerek, “Son yıllarda doğal gaz altyapısına değerli yatırımlar yaptık ve bu yatırımlar sayesinde LNG tesislerimizin kapasitelerini artırdık. Bunlara ilaveten, FSRU tesisleri kurduk, doğal gaz depolama projelerini hayata geçirdik ve hala depolama kapasitelerini artırma çalışmalarımız devam ediyor. Doğal gaz giriş kapasitemizi 4 kattan fazla artırdık. Şu an yıllık 4,4 milyar metreküp olan doğal gaz depolama kapasitemizin 11 milyar metreküpe çıkarılmasına yönelik yatırımlarımız da bir yandan devam ediyor.” diye konuştu.

Türkiye’nin hidrokarbon arama faaliyetlerine de değinen Dönmez, şöyle devam etti:

“Hem Karadeniz’de hem de Akdeniz’de sismik araştırma ve sondaj çalışmalarımızı devam ettiriyoruz. Bulduğumuz ve bulacağımız kaynaklar Türkiye’nin ve bölgenin arz güvenliğine de önemli oranda katkı sağlayacaktır. Hala filomuzda dört adet derin deniz sondaj gemimiz, iki adet sismik araştırma gemimiz ve altı adet takviye gemimizle 24 saat çalışmalarımızı aralıksız sürdürüyoruz. Bu çalışmalarımızın sonucu olarak 2020 yılının dünyadaki en büyük off-shore doğal gaz keşfini Karadeniz’de gerçekleştirdik. Birinci bilgilere nazaran bu keşfin ölçüsü 540 milyar metreküp olup, bu gazı önümüzdeki yıl ulusal iletim sistemimize bağlamak için çalışmalarımıza süratle devam ediyoruz. Kelam konusu proje kapsamında birinci boruların deniz tabanına döşenmesine ait merasimi de dün Sayın Cumhurbaşkanı’mızın iştirakiyle alanda gerçekleştirdik.”

“Önümüzdeki yıl birinci reaktörü devreye alacağız”

Türkiye’deki birinci nükleer güç santralinin heyetimi çalışmalarının Mersin Akkuyu’da devam ettiğini anımsatan Dönmez, “İnşallah önümüzdeki yıl birinci reaktörü devreye alacağız. Bunun yanında ikinci ve üçüncü santraller için de yer seçimi ve teknolojiye yönelik çalışmalarımız devam ediyor.” dedi.

Dönmez, güç verimliliğinin değerine de vurgu yaparak, “Bu kapsamda 2017-2023 yıllarını kapsayan Ulusal Güç Verimliliği Aksiyon Planını hazırladık ve bu plan çerçevesinde kıymetli maksatları de belirlemiş olduk. 2017-2021 yılları ortasında güç verimliliği projelerine 6,5 milyar dolar civarında yatırım yaptık. Bu sayede 15,6 milyon ton emisyon azaltımı gerçekleşti. Toplam emisyon azaltımının 43 milyon tona ulaşmasını da öngörüyoruz. 2030 yılına yönelik Ulusal Güç Verimliliği Aksiyon Planı hazırlıklarını da devam ettiriyoruz.” açıklamasında bulundu.

Geçen yıl Paris Mutabakatı’nın Türkiye Büyük Millet Meclisinde onaylandığını hatırlatan Dönmez, şöyle devam etti:

“Buna paralel olarak Sayın Cumhurbaşkanı’mız tarafından 2053 net-sıfır gayemiz kamuoyuyla paylaşıldı. Bu gaye çerçevesinde kapsamlı bir Yeşil Kalkınma Programı’nı başlattık. Belirlenen gayelere ulaşmak için güç dalı olarak da elimizden geleni yapıyoruz. Bunda kararlıyız. Bu yılın İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP 27) öncesi güç kesiminde yeni yol haritamızı da kamuoyuyla paylaşacağız. Türkiye Ulusal Güç Planı’nda 2053 net-sıfır emisyon maksatlarına ulaşmak için güç dalının dönüşümünün planlamasını da ortaya koyacağız.”

“İş birliği eforlarını artırmalıyız”

Bakan Dönmez, bu planlamaları yaparken güç kesiminde meydana gelen dalgalanmalar ve fiyat artışlarının oluşturduğu zorluklara da değinerek şunları kaydetti:

“Öyle bir devirden geçiyoruz ki hem arz güvenliğini sağlayarak tüketicileri korumak hem iklim değişikliği ile gayret ederek güç dönüşümünü gerçekleştirmek hem de net-sıfır maksadına ulaşmak mecburiyetindeyiz. Yaşanan bu olağan dışı periyodu, olağan önlemlerle yönetmek kolay olmayacak gözüküyor. Bu sebeple süreksiz de olsa olağan dışı önlemleri almamız gerekiyor. Bu çerçevede, gücün ülkelerin siyasetlerindeki ehemmiyetini bir sefer daha vurgulamak istiyorum. Güç, ülkelerin siyasetlerini ve ekonomilerini şekillendiriyor ve etkiliyor. Lakin yıkıcı olmadığını, bilakis birleştirici olduğunu da söz etmek isterim. İş birliği için bir inşa aracı olduğuna inanıyorum.”

Son birkaç yılda yaşanan gelişmelerin öz yeterliliğin ve iş birliğinin kıymetini bir defa daha gösterdiğinin altını çizen Dönmez, şöyle konuştu:

“Türkiye olarak, vatandaşlarımızın refahını artırmak ve ekonomik kalkınmayı gerçekleştirmek için çok taraflı iş birlikleriyle karşılıklı fayda sağlayan ve kazan-kazan prensibine dayalı yeni projelerin geliştirilmesi için tüm eforumuzu ortaya koyduk. Bundan sonra da bu bahiste iş birliğine açık olduğumuzu söz etmek isterim. Bunu da yapmaya devam edeceğiz. Siyasi hususların güç bölümüne olumsuz yansımasına müsaade vermeden, teknik açıdan yapılabilir projeler için daima bir arada irademizi ortaya koymalı ve diyaloğu sürdürerek iş birliği eforlarını artırmalıyız.”

AA / Melik Fırat Yücel – İktisat