Ergenlik

Tüm Taraflarıyla Ergenlik;

Çağımızda ergenlik kelamını hayli fazla duyar olduk ve ne yazık ki bu hususla ilgili de hayli fazla bilgi kirliliği mevcut. Ergenlik biyopsikososyal bir süreçtir, yani ergenliğin hem bedensel ve fizyolojik, hem ruhsal ve zihinsel hem de toplumsal istikameti vardır. Ergenlik noktasında şuurlu bir ebeveyn olmak bize şunları kazandırır:

→ Çocuğumuzun bedensel ve ruhsal olarak neler yaşadığını bilir ve davranışlarını ona nazaran yorumlarız

→ Çocuğumuza onu anladığımızı ve yanında olduğumuzu tüm bu süreçlerin şuurunda olduğumuzu hissettirmiş oluruz.

Öncelikle ergenliğin biyolojik istikametini ele alalım. Bu devirde ergen vücudu artık bir çocuk vücudundan bir yetişkin vücuduna dönüşmeye başlamıştır. Bedensel gelişim kız ve erkek çocuklarında farklılık gösterir; kızlarda büyüme atağının ortalama yaşı 9 iken erkekler için 11 yaştır. Yani kızlarda büyüme erkeklerden 2 yıl evvel başlar. Erkeklerde fizikî gelişim şu sırayı izler: genital organlarda büyüme, tüylenme, minör ses değişikliği. Kızlarda ise bu sıra şu haldedir: göğüs gelişimi, pubik kıllanma, koltuk altı tüylenmesi, uzunlukta uzama, kalça ve omuzlarda genişleme, birinci menstürasyon(adet) kanaması.

Bu süreçte ergenler daima değişen vücutlarına odaklanırlar. Onları çoğunlukla ayna karşısında dış görünüşlerini incelerken bulabiliriz. Araştırmalara nazaran kızların erkeklere nazaran vücut imajları daha olumsuzdur bunun nedeni kız ergenlerde fizikî gelişim sırasında yağlanma artarken erkek ergenlerde bu artış kas kitlesi istikametinde olmaktadır, bu nedenle değişen vücuduna odaklanan erkek ergenler daha olumlu izlenimler içerisinde olurken kız çocuklarını daha olumsuz izlenimler içerisinde görürüz.

Bu periyotta ergenlerin davranışlarında da büyük değişiklikler görürüz; ani his değişimleri, alınganlık, risk alma ve risk almanın getirdiği kimi sorun davranışlar. Bu davranışların altında yatan en büyük sebeplerden biri ergen vücudunda değişen hormon istikrarıdır. Erkek çocuklarda yüksek androjen seviyeleri, şiddet ve sonunu düşünmeden yapılan aksiyonlarla alakalıdır, kızlarda artmış yüksek östrojen seviyesinin ise depresyonla temaslı olduğu gözlemiştir.

Ergenlik çağında çocuklarımızın daha fazla risk aldığını gözlemlemişizdir. Sorun davranışlar(alkol ve tütün kullanımı, husus bağımlılığı, kendine ve etrafına ziyan verme vb.) bu devirde epey besbellidir. Bu sorun davranışların arkasında ergenlerin beyin gelişimlerindeki değişimlerin rolü büyüktür. Ergenlikte beynimizin hislerimizden sorumlu kısmı başka bölgelere nazaran hayli fazla gelişim gösterir. Böylelikle ergen birey hayli fazla his yoğunluğu içerisinde olur. Lakin tekrar bu devirde beynimizin tüm bu his yoğunluğunu frenlemekle vazifeli olan kısmı şimdi gelişim göstermeye başlamamıştır. Yani ergenimizde çok bir his yoğunluğunun yanında şimdi gelişmemiş bir fren sistemi mevcuttur. Bu sebeple ergenlerde his durum dalgalanmaları ve risk alma davranışlarını epeyce fazla görürüz.

Ergenliği toplumsal tarafıyla ele alalım; birçok ergenin ilişkin oldukları akran ve arkadaş kümelerine ne kadar değer verdiklerini hepimiz gözlemlemişizdir. Ergenler için akranları ve arkadaşları tarafından nasıl göründükleri oldukça kıymetlidir. Çocukluk ve yetişkinlik ortasında köprü vazifesi gören bu devirde ergen artık ailesi ile bağlarını yavaş yavaş kopartarak daha çok arkadaş ortamlarına yönelir.

Gelişimin her devrinin olduğu üzere ergenliği de etkileyen epeyce fazla faktör vardır. Yaşadığımız çağ ve gelişen teknoloji ergenleri etkileyen en büyük faktörlerden birisi. Gelişen teknoloji ile birlikte hem bilgiye erişim hem de irtibat boyut değiştirmiştir. Akıllı cep telefonları ile bir bilginin yahut durumun paylaşılması ve yayılması hayli kolay hale gelmiştir. Ergenlerin toplumsal medya ve internet kullanımı bu noktada epeyce kıymetlidir. Ergenlik çağında teknoloji kullanımı epeyce denetimli olmalıdır. İnternet ortamı ne yazık ki her vakit çocuklarımızın ruhsal gelişimi açısından faydalı olmamaktadır.

Ebeveynler tarafından yapılan yanılgılardan biri de çağımızın ergenlerini kendi ergenlik periyotlarıyla karşılaştırmaktır. Sık sık duyduğumuz “bizim vaktimizde hiç bu türlü değildi” cümlesi yanlış ve yargı içeren bir cümledir. Onları kendi zamanımızla karşılaştırıp eleştirmektense anlamaya çalışmak ergen için daha faydalı olacaktır.