Eski normal / pandemi / yeni normal

Hayat akıp giderken birden teğe dünya yeni bir düzenle tanıştı. Akış halindeyken elimizde olduğu için varlığına sevinmemiz gerektiğini aklımızdan bile geçirmediğimiz hoşluklar, bir anda hayatın en büyük sorunsalı haline geldi. Güya değerini bilmediğimiz dünya,’hadi bakalım meskene girme ve içerideyken tekrar nizamı gözden geçirme vakti’ dedi.

Sabah kalkıp işe gittiğimiz, arkadaşlarla buluşup bir kahve içtiğimiz, sinemada film izleyip, spor yaptığımız, komşularımızı ziyaret ettiğimiz günleri yaşarken, çok uzaklardan gelen bir virüs haberiyle karşı karşıya kaldık. virüsü inkar ettik bir müddet, yok saydık, kaçtık ve eski normalimize devam ettik. Ancak maskeli beşerler, dışarı çıkma yasakları, konuttan muhakkak çıkmasına müsaade edilmeyen yaş kümeleri, kapalı kafeler, virüsün bulaştığı hastalarla dolu hastanelerle adeta fecî bir bilim kurgu sinemasının içinde olduğumuzu fark ettik ve yaşama dürtüsüyle birlikte tedbirleri çoğaltarak savaş açtık düşmana karşı.

Daima ellerimizi yıkayıp, süratlice yaptığımızı alışveriş sonrası alınan tüm gereçleri dezenfekte edip, vitamin kullanmayı abartıp, yüz yüze görüşmek isteyenleri uyarıp kendimizi müdafaaya çalıştığımız bu pandemi sürecinde hayatta kalmak isteği ne kadar güçlü bir hismiş bir sefer daha gördük. Kapılarımızı kapatıp, kendimizi dışarıda bizi öldürmek için pusuya yatmış düşmandan korumak için elimizden geleni yaptık.

Ne vakit biteceği meçhul olan bu süreçte, vefat edenlerin fazlalığı, bulaş riski, toplumsal aralık gerekliliğiyle hayat içinde bize düzgün gelen şahıslar, etkinlikler, hobilerden uzak kalmak ruhsal semptomları ortaya çıkardı. Değişen durumlara daha süratli adapte olabilenler süreçten az etkilenirken, geçmişte travmaları olan, hali hazırda dert sorunu yaşayan, depresyonda olan, aile için alaka sorunu yaşayan şahıslar içinse durum daha da sıkıntı bir hal aldı. Sık sık ateş ölçmek, nefesini tutup tutamadığını denetim etmek, depresif hissetme, dikkat dağınıklığı, iştah artması, uyku sorunları, kendini inançta hissetmeme, bedelsiz hissetme, öfke, huzursuzluk, ümitsizlik, çok umursamazlık, Kkendini katı ve duygusuz hissetme, her şeyin denetimden çıktığını düşünme, hayatın manasını sorgulama, ani kararlar alma, sık sık terleme, titreme, baş,karın ve kas ağrısı üzere somatik şikâyetler, bağışıklık sisteminin bozulması, Bağlarda yaşanan çatışmaların artması, günlük aktivitelerden zevk alamama üzere belirtiler görülmeye başlandı. Bu üzere durumlarda kullandığımız çok hoş bir kelam var ‘anormal durumlara verilen olağandışı yansılar olağandır. ‘ Bu sebeple bu devirde gelen bu usul şikayetler biz ruh sıhhati çalışanları için teşhis konulması gereken ve tedavi gerektiren bir durum olarak görülmüyor.

Artık yeni olağana nasıl alışacağız

Yavaş yavaş pandemiden yeni olağana geçmeyi planlarken, sınırlamaların biranda kaldırılmasıyla bir küme, devlet kaldırdıysa pandemi bitmiştir diyerek toplumsallığa kaldığı yerden devam ediyor, kimi toplumsal ara ve maske kuralına uyarak, kimisi büsbütün normalleşerek. Bir kısım esasen en başından beri inkar fazında kalmıştı ve hiç kabullenemeden geçirdi bu süreci. Bir de devletin kaldırdığı yasakları duymamış üzere davranıp meskenlerinde kalmaya, çıktığı vakitte tıpkı telaşlarla tüm tedbirleri alarak sürece devam eden bir küme var. Konutta kalan bu kümede bu halde yaşamaya alışanlar da var. Yıllardır özlenen şeyler için sonunda fırsat bulan, yeni hobiler, yeni nizam derken eski normali özlemeyenler.

Biz süreci telaşlı yaşamış ve yeni olağana geçiş yapmaya çalışanların yaşayacaklarına odaklanalım. Zira onları yeni bir adaptasyon evresi bekliyor. Eski olağan, pandemi, yeni olağan. Tam karantinanın inançlı kollarında yaşamaya alışmışken yeni olağan dertleri tekrar arttıracak, kurallara uymayanlara kızgunlıklar, sayılar artarsa sınırlamaların esnetilmesine öfke, denetimi eline alma gayreti, koşuşturmalı bir yaşama dönüş bu kümeye pekte uygun gelmeyebilir. Bilhassa yakınını kaybedenler için tutulamamış yaslar, yerine getirilememiş ritüeller ve yas sürecini tek başına atlatmış olmanın zorluğu ruhsal takviye alınmasını gerektirebilir. Ve tabi ki bu süreçte ağır çalışan işçiler, sıhhat çalışanları içinde sürecin ruhsal tesirleri öbürleri kadar kolay sonlanmayacak üzere. Tüm güçleriyle kahramanlık örneği gösteren bu küme, süreç sonlandığında lakin kendilerine bakma fırsatı bulabilecek ve biz ne yaşadık diyecekler.

Pandeminin herkesin üzerinde bıraktığı tesir farklı olacak. Bu süreçte uzman dayanağından başvurmadan evvel kendi yapabileceğimiz kimi şeyler var. Keyif aldığınız aktivitelerin belirlenmesi ve olabiliyorsa her günün belirli saatlerini bunlara ayırmak, kitap okumak, müzik dinlemek, sevdiğiniz bir yemeği yapmak ve yemek, spor yapmak, fotoğraf yapmak, meditasyon yapmak, nefes idmanları yapmak üzere. Bunun yanında ailenizle birlikte hoş vakit geçirmek, birlikte yemek hazırlamak ve yemek, mesken içinde çeşitli oyunlar oynamak, eğlenceli masal, fıkra ve öyküler anlatmak, sinema izlemek,sohbet etmek,dans etmek, eski fotoğraflara bakmak üzere tecrübelerin uygunlaştırıcı gücünü yaşayabilirsiniz. His ve fikirlerinizi onlarla paylaşmak yalnız olmadığınızı, tıpkı hisleri yaşayan öbürleri da olduğunu size hissettirip rahatlamanıza yarar sağlayabilir. Sevdiğiniz, paha verdiğiniz bireylerle tertipli olarak irtibat halinde olmak sizi daha inançta hissettirebilir. Bu süreçte vakit zaman yalnız kalmak istemeniz de epeyce olağandır, lakin bu gereksinimin artması düzgüne işaret olmayabilir.

Sürecin olağanlaşmasına karşın ruhsal şikâyetlerin sıklığı ve şiddeti giderek artıyorsa, bu durum sizin günlük hayatınızı önemli biçimde olumsuz etkiliyor ve fonksiyonelliği bozuyorsa, baş etmekte zorlandığınızı düşünüyorsanuz bir uzmandan takviye almaktan çekinmeyin.

Hayatta her şey gelip geçicidir, değerli olan gelip geçerken bize getirdikleri ve bizden götürdükleridir. Dilerim bu sürecin karları kayıplarından fazla olur. Güzel geldin Yeni Normal…