İzmir Ekonomi Üniversitesinden “daha az yanlış sonuç veren, mutasyona duyarlı” tanı kiti

İzmir İktisat Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Kısım Lider Vekili Doç. Dr. Osman Doluca, yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) İngiltere, Güney Afrika ve Brezilya varyantlarına hassas, yanlış negatif sonuç verme riski düşük teşhis kiti geliştirdiklerini bildirdi.

Doç. Dr. Osman Doluca, AA muhabirine yaptığı açıklamada, üniversite ve Genz Biotek firması iş birliğiyle Kovid-19 mutasyonlarına karşı hassas teşhis kiti geliştirmek için 5 ay evvel başladıkları Ar-Ge projesinin son kademesinde olduklarını belirtti.

Özel bir yazılımla geliştirdikleri teşhis kitiyle koronavirüs gen dizilimlerinin tahlil edilebildiğini söz eden Doluca, geçen ay yapılan birinci deneyde kitin İngiltere, Güney Afrika ve Brezilya mutant virüslerini muvaffakiyetle saptadığını söyledi.

Kovid-19’un mutasyonun belirlenmesinin tedavide kıymetli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Doluca, şöyle konuştu:

“Virüsün tespit edilmesi için kullanılan tekniğin ismi ‘PCR’. Test yapılırken virüs RNA’sının ufak bir kısmına bakılıyor. Hastadan alınan örnekte bulgu varsa sonuç da müspet oluyor lakin virüsün gelecek devirde mutasyona uğrama riski, tespit edilememe ihtimalini de ortaya çıkarıyordu. Geliştirdiğimiz yazılımla PCR sonuçları yorumlanarak hastadan alınan örneğin Güney Afrika ya da Brezilya varyantı mı, İngiltere varyantı mı yoksa birinci yabanî tip varyantı mı olduğu kolaylıkla anlaşılıyor.”

“Geliştirdiğimiz yazılım, yanlış negatif sonuç verme riskini azaltacak”

Virüs mutasyona uğradığında teşhis kitlerinin çalışmaması ya da yanlış sonuç vermesi üzere bir ihtimalin bulunduğunu aktaran Doluca, şöyle konuştu:

“Kitimizin, ortaya çıkabilecek yeni mutasyonu belirlemek üzere bir vazifesi yok lakin kit, bilinen mutantları, mevcut kitlerden daha âlâ formda saptayacak. Virüs yeni mutasyona uğrasa bile geliştirdiğimiz yazılım, kitin yanlış negatif sonuç verme riskini azaltacak. Yeni mutasyon, Güney Afrika, Brezilya ya da İngiltere mutantından hangisine yakınsa, ona nazaran yorumlanabilecek biçimde sonuç verecek.”

Kitin yaklaşık 3 saatte, mümkün olduğunca süratli sonuç verdiğini aktaran Doç. Dr. Doluca, şöyle dedi:

“Salgın sürecinde birçok biyoteknoloji firması teşhis kiti geliştirdi. Lakin bizim hazırladığımız teşhis kitinin en kıymetli avantajı, yanlış negatif sonuç verme riskini en aza indirmesi. Zira virüs mutasyona uğradığında, kimi teşhis kitleri çalışmayabiliyor ya da direkt negatif sonuç çıkarıyor. Bu kit, yazılım sayesinde riski en aza indiriyor ve 3 mutantı saptıyor. Elbette yüzde 100 denemez fakat yanılgı hissesini minimize ediyor.”

Doç. Dr. Doluca, gen dizilimlerini memleketler arası bilgi bankaları Küresel Initiative on Sharing Avian Influenza Database (GISAID) ve National Center for Biotechnology Information’dan (NCBI) aldıklarını belirtti.

Kitin iş birliği yapılan firmaya teslim edildiğini tabir eden Doç. Dr. Osman Doluca, güzelleştirme çalışmalarının akabinde üretimine geçileceğini kelamlarına ekledi.

Kaynak: Anadolu Ajansı / Tezcan Ekizler