Kanser hastalarıyla çalışan gönüllü ve profesyonellerde özgecilik, pozitif bilişsel üçlü ve depresyon oranlarının karşılaştırmalı olarak incel

Bu araştırmanın emeli, istekli çalışmanın özgecilik, depresyon ve müspet bilişsel üçlü oranları ile bağını incelemektir. Bu noktada kanser hastalarıyla istekli ve profesyonel olarak çalışan iki küme üzerinden özgecilik, depresyon ve müspet bilişsel üçlü oranlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Uygun örnekleme yoluyla seçilmiş olan çalışmanın örneklemi, Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji Bölümü’nde ‘Mavi Melekler’ isimli kümeye üye 61 istekli bayan çalışan ile İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Onkoloji Enstitüsü’nde onkoloji hastalarıyla çalışan tabip, hemşire, hasta bakıcı, teknisyen, laborant üzere 60 profesyonel bayan çalışandan oluşmaktadır. Datalar Sosyo-demografik Bilgi Formu, Özgecilik Ölçeği (ÖÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Bilişsel Üçlü Envanteri (BÜE) kullanılarak toplanmıştır. Bulgulara nazaran, kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin, profesyonellere nazaran özgecilik ve olumlu bilişsel üçlü oranlarının daha yüksek; depresyon oranlarının ise daha düşük olduğu görülmektedir. Profesyonel çalışan küme için yapılan Pearson korelasyon tahlili ve istekli çalışan küme için yapılan Spearman korelasyon tahlili sonucunda her iki küme içerisinde özgecilik oranları arttıkça depresyon düzeylerinin azaldığı ve olumlu bilişsel üçlü oranlarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara nazaran istekli çalışmanın depresyon oranlarındaki düşüşle ve olumlu bilişsel üçlü oranlarındaki yükselişle bağlantılı bulunması, en yaygın rahatsızlıklardan biri olan depresyonla baş etme noktasında davranışsal bir teklif üreterek ve ruhsal sıhhati hami bir faktör sunarak klinik manada kullanılabilecek bir araç sunmaktadır.

Etrafla etkileşime geçerken kimi vakit gereksinimlerimizin doyurulmasına odaklı bir beklentiyle kimi vakit da oburlarının muhtaçlıklarını gözetip, özgeci bir motivasyonla hareket etmekteyiz. Kendine odaklı beklentilerin yükünden sıyrılıp başka insanlardan karşılık beklemeden yardım etmek ruhsal sıhhati nasıl etkilemektedir? Bu hususta yapılan birçok araştırma özgeci davranışların fizikî ve ruhsal sıhhatle müspet alakasını desteklemektedir fakat bu bağlantıyı sağlayan sistem ile ilgili birçok farklı teori ortaya atılmasına karşın şimdi bu mevzuda net bir fikir birliği bulunmamaktadır. Özgeci bir niyetle yardım eden şahıslar, şahsî çıkar beklentisiyle yola çıkmasa dahi bu davranışların, kişiyi içsel olarak ödüllendiren istikametleri bulunmaktadır ve birçok insan yardım etmenin kendilerini âlâ hissettirdiğini belirtmektedir . Adler’in yaklaşımına nazaran toplumsal ilgi ve özgeci motivasyonlarla hareket etmek sağlıklı bir ruh halinin belirleyicisi olmasına karşın bu davranışların fizikî ve ruhsal sıhhate faydaları şimdi yakın tarihlerde araştırma konusu olmuştur . Bu araştırmanın emeli, özgeciliğin ve özgeci davranışların bir alt tipi olarak istekli çalışmanın ruhsal sıhhatle alakasını depresyon ve olumlu algılar özelinde incelemektir. Bu incelemeyi yapabilmek ismine, kanser hastalarıyla istekli ve profesyonel olarak çalışan iki küme üzerinden mevcut araştırmanın değişkenleri karşılaştırılmıştır. Öncelikle onkoloji servisinde çalışan bu kümeler ele alınacak olup, ileriki evrede araştırmanın değişkenlerinin birbiriyle ilgisine yer verilecektir. Onkoloji Servisinde Çalışmak Kanser hastalarıyla çalışmak; hastaların bakımının zahmetli oluşu, vefat oranlarının yüksekliği, ağrılı hastaların fazlalığı üzere faktörler nedeniyle sıkıntı ve gerilimli bir vazifedir. Bu durumun, çalışanların ruh sıhhati üzerinde çeşitli tesirleri mevcuttur. Kimi araştırmalar onkoloji servisinde çalışan çalışanların, hastaların teşhislerine verdikleri duygusal reaksiyonlara maruziyet, ağrılı hastaların fazlalığı, sıklıkla karşılaşılan hasta vefatları üzere nedenlerle tükenmişlik sendromuna ve depresyona karşı yüksek risk altında olduklarını göstermektedir. Kanser hastalarıyla çalışan bireylerin ruhsal sıhhatlerinin hastalara sundukları hizmet kalitesini etkileyeceği göz önünde bulundurulduğunda (Parlar, 2008), bu alandaki çalışanların ruh sıhhatlerini esirgeyici faktörlerin incelenmesinin ehemmiyeti anlaşılmaktadır. Bu nedenle kanser hastalarıyla çalışanlar mevcut araştırmaya dahil edilmiştir. Özgeci davranışların ruh sıhhati üzerindeki olumlu tesirini gösteren araştırmalar, bu davranışların onkoloji servisi çalışanlarının ruhsal sıhhatleri üzerinde emsal bir tesir gösterme ihtimalini gündeme getirmektedir. Alanyazında bu hususta yapılmış rastgele bir araştırmaya rastlanmamış olup, mevcut çalışma, özgecilik ve gönüllülük üzere değişkenlerin onkoloji servisinde çalışanların depresyon ve olumlu algı seviyeleriyle bağını incelemektedir. Bu noktada özgecilik ve gönüllülük kavramlarının etkinliklerini anlayabilmek ismine açılımlarının yapılmasına gereksinim duyulmaktadır.

Özgecilik ve Gönüllülük Özgecilik, ihtiyaç duyan bireylere ödül beklentisi içinde olmaksızın ve kimi vakit bedel ödeyerek yapılan yardım etme ve fayda sağlama davranışıdır. Kişi, bu davranışla odağını kendinden diğerlerine çevirmiş ve ödül beklentisinden uzaklaşmıştır . Özgeci davranışlarda niyet gereği rastgele bir beklenti olmadığından, şahısta beklentilerinin karşılanmaması, hayal kırıklığı, ihanete uğrama yahut karşılık görememe üzere tasalar da oluşmamaktadır . İstekli çalışma ise insanların muhtaçlıklarını gidermek için rastgele bir maddi karşılık almadan birtakım etkinliklerde bulunmayı içermektedir . Alanyazında gönüllülüğün hangi motivasyonlarla sergilendiği konusunda farklı fikirler bulunmaktadır. Bunların içinde en baskın fikirlerden biri, gönüllülüğün özgeci davranışların bir alt çeşidi olduğunu ve özgeci bir motivasyonla tetiklendiğini belirtmektedir . Özgeci davranışların ve istekli çalışmanın hem fizikî hem de zihinsel sıhhate olumlu tesirleri noktasında geniş bir alanyazın bilgisi bulunmaktadır. İstekli olarak çalışmanın ömrün uzunluğu , hastalık oranlarının düşüklüğü , olumlu duygulanımın ve ruhsal düzgün oluş düzeyinin yüksekliğiyle alakalı olduğu bulgulanmıştır. Ayrıyeten bu kavramın araştırmanın değişkenlerinden olan depresyon ve olumlu algılarla alakalı olduğu çeşitli araştırmalar tarafından saptanmış olup çalışmanın ileriki kısmında bu ilgilere detaylı bir biçimde yer verilecektir. Özgecilik ve Depresyon Özgeci davranışın ruhsal uygun oluşa müspet tesiri üzerine araştırmalar varken, depresyonla olan bağlantısıyla ilgili kısıtlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Depresyon üzerine yapılan araştırmalar çoklukla toplumsal takviye almanın olumlu tesiri üzerineyken, Wright (2013) toplumsal takviye vermenin ve yardım etmenin depresyonla bağlantısını incelemiştir. Bu çalışmaya nazaran, özgeci davranışın emel kazanımı, ömür memnuniyetindeki artış ve beşerlerle kurulan alaka aracılığıyla depresyon belirtilerinin şiddetini negatif tarafta etkilediği saptanmıştır . Diğer bir çalışmanın bulgularına nazaran 65 yaş ve üstü bireylerde istekli çalışma, düşük depresyon seviyesiyle bağlı bulunmuştur Gönüllülük ile depresyon oranları ortasındaki bu ilginin oluşumuna özgüven artışı ve toplumsal kaynakların güçlenmesi üzere faktörlerin aracılık ettiği bulgulanmıştır. Depresyonun, dünya çapındaki ağır artışı ve yeti yitimi noktasında tıbbi rahatsızlıklar ortasında 4. sırada yer aldığı bilgisi göz önünde bulundurulduğunda çeşitli değişkenlerle bağının incelenmesi ve tedbir alınması gerektiği düşünülmektedir. Bu mevzuda alanyazına katkıda bulunmak ismine özgeci bir davranış örneği olan gönüllülük, bu araştırmada çalışılmak üzere tercih edilmiştir. Hakikaten bu bahiste yapılan kısıtlı sayıdaki araştırmalar, istekli çalışmanın toplumsal etkileşimi arttırıcı , yaşama mana ve maksat katıcı (Wright, 2013) ve olumlu duygulanım seviyelerini (Luks, 1988) arttırıcı özellikleri aracılığıyla depresyon oranlarındaki düşüşle alakalı olduğunu desteklemektedir. Bu araştırmanın bu ilgiyi inceleyerek en yaygın ruhsal rahatsızlıklardan biri olan depresyonla baş etme noktasında davranışsal bir tahlil üreterek ve ruhsal sıhhati kollayıcı bir faktör sunarak alanyazına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Özgecilik ve Olumlu Bilişsel Üçlü Araştırmanın değişkenlerinden biri olan olumlu bilişsel üçlü kavramı, kişinin kendine, dünyaya ve geleceğe dair müspet fikirlerini içermektedir. Hasebiyle olumlu benlik algısı, olumlu dünya algısı ve müspet gelecek algısı olmak üzere 3 alt faktörden oluşmaktadır . Literatürde özgeci davranışın müspet bilişsel üçlü değişkeniyle direkt ilgisini inceleyen bir araştırmaya rastlanmamıştır lakin olumlu bilişsel üçlünün alt faktörleriyle bağlı olduğunu gösteren araştırmalar bulunmaktadır. Olumlu bilişsel üçlü kavramının bir alt faktörü olan olumlu benlik algısı kişinin kendisine yönelik sahip olduğu değersizlik, eksiklik, yetersizlik üzere negatif bilişlerin aksine özgüven ve öz yeterlilik üzere olumlu bilişlerden oluşmaktadır . Ryff ve Singer (2008) istekli çalışanların yüksek özgüven oranlarına sahip oluşunu, istekli çalışmanın bireyde ürettiği faydalı ve üretici olma niyetine bağlamışlardır. Müspet bilişsel üçlü kavramının bir başka alt faktörü olan müspet dünya algısı, kişinin çevreyi düşmanca, endişe dolu, engelleyici bir yer olarak algılamasına zıt olarak dünyayla ilgili olumlu kanıları içermektedir. Lin ve arkadaşlarının (1999) gerçekleştirdiği araştırmaya nazaran istekli çalışmanın, kişiyi bir topluluğa ilişkin hissettirdiği ve bu sayede o şahısta depresif belirtilerin azaldığı bulgulanmıştır. Toplumsal etkileşim ve ilişiklik hissiyatı arttıkça inançlı dünya algısı güçlenmekte (Wilson ve Musick, 2003) ve çevreyi endişe dolu bir yer olarak algılama durumu azalmaktadır . Olumlu bilişsel üçlü kavramının son alt faktörü olan olumlu gelecek algısı, hayatta aksiliklerin her vakit süreceğine dair negatif bir gelecek algısının bilakis geleceğe dair umutlu olmak ve hayat gayelerine ulaşmakla ilgilidir . İstekli çalışmanın bir maksat yaratıp onu gerçekleştirme algısı oluşturması mümkündür. Gerçekten bu usul aktivitelerin hayata mana ve maksat kattığı, hayat memnuniyetini arttırdığı araştırmalar tarafından desteklenmektedir . İstekli çalışmanın bireyin kendilik algısını olumluya çevirdiğine , ümitsizlik hissiyatını azalttığına , özgüveni , hayat memnuniyetini arttırdığına, hayata mana ve gaye kattığına yönelik yapılan araştırmalar, istekli çalışmanın olumlu bilişsel üçlü kavramıyla münasebetini göstermektedir. Ruhsal sağlamlık ve düşük depresyon oranlarıyla bağlı olan müspet bilişsel üçlü kavramının ruhsal sıhhati olumlu olarak etkilediği ve depresyona karşı esirgeyici tesiri olduğu düşünülmektedir . Bu noktada bilişleri olumluya çevirmeye katkıda bulunacak bir değişken olarak görülen istekli çalışma kavramını incelemenin yararlı bir yaklaşım olduğu düşünülmektedir. İlgili alanyazın dikkate alındığında, özgecilik ile olumlu bilişsel üçlü kavramı üzerine çalışılmış direkt bir araştırmanın olmayışı ve özgeciliğin depresyon ile ilgisine yönelik yapılan araştırmaların azlığı bu kavramlar üzerinde çalışma muhtaçlığı doğurmuştur. Bu noktada kanser hastalarıyla istekli ve profesyonel olarak çalışan iki farklı küme üzerinden özgecilik, depresyon ve olumlu bilişsel üçlü oranlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Birebir iş kolunda istekli hizmet edenlerle profesyonel çalışanların karşılaştırılması ile işi icra etmedeki niyet farkının ruhsal sıhhatle bağlantısını direkt göstermesi bakımından değerli bir çalışma olduğu düşünülmektedir. Ayrıyeten kanser hastalarıyla çalışmanın getirisi olarak yaşanabilecek duygusal sorunlara karşı önleyici bir faktör olarak istekli çalışmayı inceleyen birinci çalışma olması bakımından alanyazına katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

YOL Örneklem-1 İstanbul Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji Bölümü’nde ‘Mavi Melekler’ isimli istekli olarak hizmet veren 65 bayandan 61’i araştırmaya iştirak sağlayarak birinci örneklem kümesini oluşturmaktadırlar. 30 yılı aşkın müddettir kanser hastalarına çeşitli hususlarda istekli olarak hizmet sunan ‘Mavi Melekler’ isimli küme genel olarak hastaların hastane içinde işlerini kolaylaştırmak ve onlara bu süreçte takviye olmak üzere hizmet görmektedir. Her biri haftanın bir günü çalışan gönüllülerin sundukları çok taraflı hizmetler ortasında her gün hastalara ve yakınlarına fiyatsız yiyecek dağıtma, paklık ve kıyafet gereksinimleriyle ilgilenme, maddi katkıda bulunma, hastalara toplumsal dayanak sunma üzere çeşitli yardımlar bulunmaktadır. Yaşları 32 ile 78 ortasında değişen iştirakçilerin yaş ortalaması 54.28 (SS = 11.01) olarak belirlenmiştir. Eğitim durumlarına bakıldığında, 2 kişinin ilkokul (%3.3), 15 kişinin ortaokul (%24.6), 29 kişinin lise (%47.5) ve 15 kişinin üniversite (%24.6) mezunu olduğu belirlenmiştir. Bu kümede 38 evli (%62.3), 5 bekar (%8.2), 5 boşanmış (%8.2) ve 13 dul (%21.3) iştirakçi bulunmaktadır. Örneklem-2 İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Onkoloji Enstitüsü’nde onkoloji hastalarına profesyonel bir formda hizmet eden 60 bayan çalışan araştırmanın ikinci örneklem kümesini oluşturmaktadır. Bu kümede 28 hemşire (%46.7), 4 tabip (%6.7), 3 tıbbi sekreter (%5), 4 hasta bakıcı (%6.7) ve toplamda 21 tane biyolog, dozimetris, eczacı, eczacı teknisyeni, kanser genetiği uzmanı, kayıt memuru, laborant, moleküler biyolog, sıhhat teknisyeni, sıhhat teknikeri, sekreter, paklık çalışanı, data giriş analisti (%34.9) bulunmaktadır. Haftanın 5 günü çalışan iştirakçilerin yaşları 23 ile 59 ortasında değişmektedir ve yaş ortalamaları 38.46 (SS = 8.77) olarak belirlenmiştir. Eğitim durumlarına bakıldığında 1 kişinin ilkokul (%1.7), 2 kişinin ortaokul (%3.3), 7 kişinin lise (%11.7), 30 kişinin üniversite (%50.0) ve 20 kişinin yüksek lisans/doktora (%33.3) mezunu olduğu belirlenmiştir. Bu kümede 37 evli (%61.7), 21 bekar (%35.0), 1 boşanmış (%1.7) ve 1 dul (%1.7) iştirakçi bulunmaktadır. Data Toplama Araçları Sosyo-demografik Bilgi Formu Araştırmacı tarafından hazırlanan bu form iştirakçilerin yaşı, cinsiyeti, eğitim ve çalışma durumu, uygar durumu, çocuk bilgisi üzere sorulardan oluşmaktadır. Özgecilik Ölçeği (ÖÖ) Özgecilik ölçeği Rushton ve arkadaşları tarafından 1981 yılında geliştirilmiştir. 20 unsurdan oluşan ölçek 5’li Likert tipi olarak hazırlanmıştır. Ölçekte zıt kodlanan unsur yoktur ve ölçektenelde edilen yüksek puanlar yüksek özgecilik olarak yorumlanmaktadır. Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması Tekeş ve Hasta (2015) tarafından yapılmıştır. Orjinal ölçek tek faktörlüdür fakat Türkçeye uyarlanmış versiyonu yardım etme ve bağışçılık biçiminde iki faktörlü yapıdadır. Tüm ölçeğin Cronbach Alfa iç fiyatlık katsayısı geçerlik güvenirlik çalışmasında .84 olarak hesaplanmıştır. Yardım etme alt ölçeğinin iç fiyatlık katsayısı .81, bağışçılık alt ölçeğinin ise .70 olarak bulgulanmıştır. Ölçeğin test-tekrar test güvenirliği .83’tür (Tekeş ve Hasta, 2015). Mevcut çalışmada tüm ölçeğin Cronbach Alfa kıymeti .90, alt ölçeklerde ise alfa kıymeti yardım etme için .86 ve bağışçılık için .82 olarak bulgulanmıştır. Beck Depresyon Envanteri (BDE) Beck ve arkadaşları (1961) tarafından geliştirilmiş olup bireylerin depresyon düzeylerini ve depresyon istikametinden risklerini belirleyen bir ölçüm aracıdır. Ölçek depresyondaki duygusal, bedensel, bilişsel ve motivasyonel semptomları ölçen 21 adet kendini kıymetlendirme sorusundan oluşmaktadır ve her bir soruya 0-3 ortası puan verilmektedir. Ölçekten alınabilecek en düşük puan 0, en yüksek puan ise 63’tür. Hisli (1989) tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Güvenirlik çalışmasından elde edilen sonuca nazaran ölçeğin yarıya bölme güvenirliği .74, husus tahlilinden bulgulanan Cronbach Alfa katsayısı ise .80’dir (Hisli, 1989). Mevcut çalışmada ölçeğin Cronbach Alfa katsayısı .86 olarak saptanmıştır. Bilişsel Üçlü Envanteri (BÜE) Beckham ve arkadaşları (1986) tarafından oluşturulan bu ölçek bireylerin kendilerine, dünyaya ve geleceğe yönelik müspet ve negatif bilişlerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek 7’li Likert tipi olarak hazırlanmıştır. Negatif unsurların tamamı aksi kodlanmaktadır ve ölçekten alınan düşük puanlar negatif bilişsel üçlüyü, yüksek puanlar ise müspet bilişsel üçlüyü tabir etmektedir. Envanterin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Erarslan ve Işıklı (2019) tarafından yapılmıştır. Ölçek, benlik algısı, dünya görüşü ve gelecek algısı olmak üzere üç faktörlü yapıdadır. Ölçeğin Cronbach Alfa iç fiyatlık katsayısı .91 olup, benlik algısı alt faktörünün katsayısı .85, dünya görüşü alt faktörünün katsayısı .72 ve gelecek algısı alt faktörünün katsayısı .87’dir. Mevcut çalışmada Bilişsel Üçlü Envanterinin Cronbach Alfa kıymeti .89, gelecek algısı alt faktörünün .84, benlik algısı alt faktörünün .74 ve dünya görüşü alt faktörünün ise .82 olarak belirlenmiştir. Süreç Bu çalışma için Işık Üniversitesi Etik Kurulu’ndan etik onay ve ilgili hastanelerden uygulama müsaadesi alınmıştır. Bilgi toplama araçları, istekli iştirakçiler tarafından hastanenin sessiz bir köşesinde oturarak doldurulmuştur. İstatistiksel Tahliller İstatistiksel tahliller SPSS 22 paket programı ile gerçekleştirilmiş olup, %95 inanç aralığı belirlenmiştir. Bu araştırmada ölçeklerin olağanlık dağılımlarını test etmek için olağanlık testi (Kolmogorov-Smirnov) uygulanmıştır. Bu testten elde edilen bilgilere nazaran istekli çalışan kümenin ölçeklerinin olağanlık dağılımına uymadığı lakin profesyonel çalışan kümenin ölçeklerinin olağan dağılım gösterdiği bulgulanmıştır. Bu nedenle, ikili küme karşılaştırmaları için Mann Whitney U-testi yürütülmüştür. Değişkenler ortası münasebetler, profesyonel çalışan küme için Pearson korelasyon tahlili, istekli çalışan küme için ise Spearman’s rho korelasyon tahlili kullanılarak incelenmiştir. BULGULAR Özgecilik, Depresyon ve Olumlu Bilişsel Üçlü Değişkenleri Açısından Profesyonel ve İstekli Kümelerin Karşılaştırılması İştirakçilerin ölçeklerden aldıkları puanların kanser hastalarıyla çalışma hallerine nazaran farklılık gösterip göstermediği parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U testi yapılarak belirlenmiştir. Tablo 1’de görüldüğü üzere Özgecilik Ölçeğinden alınan puanlar açısından kanser hastalarıyla çalışan istekli küme ile profesyonel kümenin sıra ortalamaları ortasında manalı fark bulunmuştur (U = 621.500; p < .05). Buna nazaran, istekli kümenin (Ort. = 80.81) profesyonel kümeye nazaran (Ort. = 40.86) özgecilik puanlarının manalı olarak yüksek olduğu görülmektedir. Tablo 2’de görüldüğü üzere Beck Depresyon Envanterinden alınan puanlar açısından istekli küme ile profesyonel kümenin sıra ortalamaları ortasında manalı fark bulunmuştur (U = 1029.500; p < .05). Sıra ortalamaları dikkate alındığında, istekli kümenin (Ort. = 47.88) profesyonel kümeye nazaran (Ort. = 74.34) depresyon belirti seviyelerinin manalı olarak düşük olduğu görülmektedir. Tablo 3’te görüldüğü üzere Bilişsel Üçlü Envanterinden alınan puanlar açısından istekli küme ile profesyonel kümenin sıra ortalamaları ortasında manalı fark bulunmuştur (U = 808.000; p < .05). Sıra ortalamaları dikkate alındığında, istekli kümenin (Ort. = 77.75) profesyonel kümeye nazaran (Ort. = 43.97) olumlu bilişsel üçlü puanlarının manalı olarak yüksek olduğu görülmektedir.Korelasyon Tahlili Sonuçları Kanser Hastalarıyla Çalışan Profesyonellerde Değişkenler Ortası Alakaların İncelenmesi Profesyonel kümede Özgecilik Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Bilişsel Üçlü Envanteri ortasındaki bağları incelemek emeliyle Pearson korelasyon tahlili yapılmıştır. Tüm değişkenler ortasındaki korelasyon katsayıları Tablo 4’te sunulmuştur. Tahlil sonuçlarına nazaran kanser hastalarıyla çalışan profesyonel kümenin özgecilik oranı ile depresyon seviyesi ortasında negatif tarafta manalı bir münasebet bulunmuştur (r = -.30 p < .05). Bu bulgu, özgecilik oranındaki artışın depresyon seviyesindeki düşüşle bağlı olduğunu söz etmektedir

Tıpkı kümenin özgecilik oranı ve bilişsel üçlü seviyesi ortasında olumlu tarafta manalı bir münasebet bulunmuştur (r = .37, p < .001). Bu durum, iştirakçilerin özgecilik oranındaki artışın olumlu bilişsel üçlü seviyesindeki artışla bağlı olduğunu göstermektedir. Kanser Hastalarıyla Çalışan Gönüllülerde Değişkenler Ortası İlgilerin İncelenmesi İstekli kümede Özgecilik Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Bilişsel Üçlü Envanteri ortasındaki alakaları incelemek hedefiyle Spearman Korelasyon Tahlili yapılmıştır. Tüm değişkenler ortasındaki korelasyon katsayıları Tablo 5’te sunulmuştur. Tablo 5’te görüldüğü üzere kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin özgecilik oranı ile bilişsel üçlü seviyesi ortasında olumlu tarafta bağ bulunmuştur (rho = .48, p < .001). Bu bulgu, özgecilik oranlarındaki artışın olumlu bilişsel üçlü seviyesindeki artışla alakalı olduğunu tabir etmektedir. Bununla birlikte istekli kümenin özgecilik oranı ve depresyon seviyesi ortasında negatif istikamette manalı bağ bulunmuştur (rho = -.38, p < .001). İlgili tahlil, özgecilik oranı yükseldiğinde depresyon seviyesinde düşüş olduğunu göstermektedir. TARTIŞMA Bu araştırmanın hedefi istekli çalışmanın özgecilik, depresyon seviyesi ve müspet bilişsel üçlü ile ilgisini incelemektir. Bu noktada kanser hastalarıyla gönüllüve profesyonel olarak çalışan iki farklı küme üzerinden özgecilik, depresyon ve müspet bilişsel üçlü oranlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın birinci bulgusu, kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin özgecilik oranlarının kanser hastalarıyla çalışan profesyonellere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Birtakım araştırmalara nazaran hizmet etme mühleti arttıkça özgeci motivasyon seviyesi artmaktadır (Clary ve Miller,1986; Clary ve Orenstein, 1991; Rosenhan, 1970). Hakikaten mevcut çalışmada istekli küme olarak tercih edilen Mavi Melekler, 30 yılı aşkın müddettir faaliyetlerine devam etmekteyken, profesyonel kümenin daha genç iştirakçilerden oluşması hizmet etme müddetlerinin daha az olduğuna işaret etmektedir. Mavi Melekler isimli kümenin yaş ortalaması 54 iken profesyonel kümenin yaş ortalaması 38’dir. Levinson (1986) 30’lu yaşlardaki bireyi meslekte ilerleme kaydetme üzere kendi gereksinimlerine odaklı bir hal içinde betimlerken, 50’li yaşlardaki bireyi topluma katkıda bulunma, tecrübe paylaşma üzere başka insanların gereksinimlerine odağın arttığı bir yapıda söz etmektedir. Bu görüş, iki küme ortasındaki özgecilik seviyesi farkına yaş değişkeni üzerinden bir açıklama sunmaktadır. Araştırmanın iki küme karşılaştırması sonucu elde edilen öteki bir bulgusu, kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin profesyonellere nazaran depresyon oranlarının daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu bulgunun, tıpkı iş kolunda istekli hizmet edenlerle profesyonel çalışanların karşılaştırılması ile işi icra etmedeki niyet farkının ruhsal sıhhatle bağını direkt göstermesi bakımından alanyazına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Gerçekten Weinstein ve Ryan (2010) araştırmalarında motivasyon ve niyet farkının tesirini göstererek, içsel hedeflerle istekli çalışanların dışsal emellerle istekli çalışan bireylere nazaran kendilerini daha âlâ hissettikleri sonucuna ulaşmışlardır. Mevcut araştırma bu bulguyu depresyon özelinde desteklemektedir. Alanyazına nazaran istekli çalışmak hem ruhsal sıhhati olumlu etkilemekte hem de depresyon üzere ruhsal rahatsızlıklara karşı gözetici bir tesir oluşturmaktadır . Özgecilik seviyesinin depresyon düzeyiyle bağını gösteren Wright’ın (2013) yaptığı araştırmaya nazaran özgeci davranışın maksat kazanımı, ömür memnuniyetindeki artış ve beşerlerle kurulan münasebetlerdeki artış münasebetiyle depresyon şiddetini negatif etkilediği saptanmıştır. Gönüllülük ile depresyon ortasındaki ilgiyi araştıran bir çalışma, gönüllülüğün, beşerlerle kurulan bağlardaki artış nedeniyle düşük depresyon düzeyiyle bağlı olduğu sonucuna ulaşmıştır (Wright, 2013). Mevcut araştırmada birebir hasta kümesiyle çalışırken hastalarla toplumsal manada etkileşim içerisinde olan iki küme karşılaştırılmıştır lakin kurulan bağlantının kalitesi bakımından bu kümeler ortasında belirli bir fark oluşmaktadır. Yardım eden beşerler yahut istekli çalışanlar bir işi aşikâr bir fiyatla yapan bireylere kıyasla öbür bireylerin takdirini daha fazla kazanmakta ve şükran hisleriyle karşılanmaktadırlar. Münasebetiyle bu ortamlar genelde olumlu ve sıcak olmaktadır . Bu durum bir yandan şahısta etraf tarafından kabullenildiği algısı yaratmaktayken öbür yandan beşerler ortasındaki inanç hislerinin güçlenmesine hizmet etmektedir. Münasebetiyle mevcut araştırmadaki istekli kümenin düşük depresyon düzeyini beşerlerle kurulan bağlantının kalitesi bakımından açıklamak mümkün görünmektedir. Ayrıyeten Wilson ve Musick’e (2003) nazaran istekli çalışmak bireyde olumlu biliş ve müspet duygulanım üretmektedir; münasebetiyle depresif mod üzere negatif olanlara karşı koymaktadır. Luks (1988) yardım edenlerin kendilerini daha güzel hissetmelerini sağlayan (helper’s high) içsel birtakım değişikliklerin kelam konusu olduğundan bahsetmektedir. Hakikaten öteki insanlara yardım ederken yapılan ölçümler sonucu, beyinde uygun hissetmeyi sağlayan ve acı algı duyumunu etkileyen dopamin kimyasalının salgılandığı ve beynin ödül bölgesinin etkinleştiği bulunmuştur . Ayrıyeten başkalarına yardım odaklı bir motivasyonla çalışıldığında bedende gerilim aktivitesini baskılayan ve olumlu hislerle bağlı bulunan oksitosin hormonunda artış olduğu belirlenmiştir . Bu tarafıyla istekli çalışmanın depresyona karşı gözetici bir tesirinin olmasının ve his düzenlemek için biryol olarak kullanılmasının mümkün olduğu düşünülmektedir. Bir evvelki paragrafta belirtilen araştırmalar, gönüllülerdeki düşük depresyon oranlarının arkasındaki mümkün sistemleri açıklar niteliktedir. Bu etapta kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin depresyon seviyelerinin gönüllülere nazaran daha yüksek bulunmasını açıklamaya gereksinim vardır. 73 onkoloji hemşiresi üzerinde yapılan bir araştırma, çalışanların %60’ının depresif bir ruh hali içerisinde olduğunu göstermektedir (Keskin ve ark., 2018). İşyerinde ağır seviyede gerilime maruz kalma, iş yükünün fazlalığı, uzun çalışma saatleri üzere faktörlerin tesiriyle onkoloji servisi çalışanlarının depresyon seviyelerinde artış olduğu belirtilmektedir (Camps ve ark., 2009; Kryss-Peak, 2017). Mevcut çalışmada, profesyonel küme (5 gün) istekli kümeye (1 gün) göre daha fazla gün çalışmaktadır. Münasebetiyle profesyonel çalışanların iş yükünün istekli çalışanlara nazaran fazla oluşu depresyon oranlarındaki yüksekliği açıklamaktadır. Ayrıyeten kimi araştırmalar onkoloji servisinde çalışan işçilerin, hastaların teşhislerine verdikleri duygusal reaksiyonlara maruziyet, ağrılı hastaların fazlalığı, sıklıkla karşılaşılan hasta vefatları üzere nedenlerle depresyona karşı yüksek risk altında olduğunu belirtmektedir (Kuerer ve ark., 2007; Medisauskaite ve Kamau, 2017). Kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin hastaların tedavileriyle ilgilendikleri için sorumlulukları daha fazla olmaktadır ve tedavi sonucunda yaşanan mevt üzere durumlarla istekli kümeye göre daha ağır bir halde karşılaşmaktadırlar. Bu durum profesyonel kümenin depresyon oranlarındaki yüksekliğe bir açıklama sunmaktadır. Mevcut çalışmada iki küme karşılaştırması sonucu elde edilen bir öbür bulgu, kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin müspet bilişsel üçlü oranlarının profesyonellere kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Öteki bir deyişle istekli kümenin kendilerine, etraflarına ve geleceğe yönelik algılarının profesyonel kümeye nazaran olumlu bir tarafta olduğu saptanmıştır. Olumlu bilişsel üçlü kavramı müspet benlik, müspet dünya ve olumlu gelecek algısı olarak 3 alt boyuttan oluşmaktadır . Alanyazında istekli çalışmanın olumlu bilişsel üçlü kavramının üç alt boyutuyla bağlantısını dayanaklar nitelikte araştırmalar varken, müspet bilişsel üçlü kavramıyla bağlantısını direkt inceleyen bir araştırmaya rastlanmamıştır . Müspet bilişsel üçlü kavramının birinci alt boyutu olan olumlu benlik algısı incelendiğinde gönüllülük üzere başkalarına odaklı yapılan aktivitelerde topluma hizmet etmenin getirdiği değerli hissetme ve özgüven artışının kelam konusu olduğu görülmüştür . 20 çalışma gözden geçirilerek oluşturulan bir araştırmaya nazaran, gönüllüçalışma, yüksek özgüven oranlarıyla alakalı bulunmuştur Ryff ve Singer (2008) istekli çalışanların yüksek özgüven oranlarına sahip oluşunu, istekli çalışmanın bireyde ortaya çıkardığı faydalı ve üretken olma fikriyle bağdaştırmışlardır. Hasebiyle ilgili alanyazın incelendiğinde gönüllülerde olumlu benlik algısının profesyonel çalışanlara oranla daha yüksek oluşu; istekli çalışmanın, değersizlik, eksiklik üzere bilişlerin tesirinden kişiyi koruyarak, özgüven ve öz yeterlilik üzere olumlu kendilik algısını arttırıcı gücüyle bağlı olmasındandır. Müspet bilişsel üçlü kavramının ikinci boyutu, olumlu dünya algısına işaret etmektedir. Kişi etrafının kendisine karşı dostça tavırlarıyla karşılaştıkça, toplumsal bağlarla ilgili algısı olumlu manada gelişmeye başlamakta ve şahıslar ortası itimat hisleri pekişmektedir. Ayrıyeten istekli çalışmanın kişinin kendini bir topluluğa ilişkin hissettirdiği ortaya konmuştur. Bütün bunların toplamında dehşet dolu, tehlikeli, maksatlara ulaşmada engelleyici bir dünya algısı yerine inançlı ve daha olumlu niyetleri içeren bir dünya algısının yerleşmesi beklenmektedir. Müspet bilişsel üçlü kavramının üçüncü boyutu olumlu gelecek algısına işaret etmektedir ve bu araştırmada gönüllülerin öteki kümeye nazaran olumlu gelecek algılarının daha yüksek oranlarda olduğu saptanmıştır. Bunu destekleyen Miller ve arkadaşlarının (1986) araştırmasına nazaran yaşlı bireylerde özgeci eğilimler yükseldikçe ümitsizlik oranlarının düştüğü saptanmıştır. Bu çalışmalar, istekli çalışma ile kişinin kendine, etrafa ve dünyaya karşı geliştirdiği olumlu algıların alakasını desteklemektedir. Mevcut araştırma, tüm bu değişkenleri olumlu bilişsel üçlü isimli tek bir kavram altında incelemiş olup bunların istekli çalışma ile bağını göstermektedir. Üstte iki kümesi değişkenler açısından karşılaştırarak elde edilen bulgulardan bahsedilmiş olup bu kademede küme içindeki değişkenlerin karşılaştırıldığı korelasyon bulgularına yer verilecektir. "Kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin özgecilik pahaları ile olumlu bilişsel üçlü oranları ortasında müspet istikamette ilgi beklenmektedir" hipotezi doğrulanmıştır. Münasebetiyle profesyonel kümede özgecilik seviyelerindeki artışla bir arada bireylerin kendilerine, etraflarına ve geleceğe yönelik olumlu algılarında yükselme olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Onkoloji servisinde çalışmak, hastaların bakımının zahmetli oluşu, mevt oranlarının yüksekliği, ağrılı hastaların fazlalığı üzere faktörler sonucu güç ve gerilimli bir misyondur . Kimi araştırmalar tarafından kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin çaresizlik, ümitsizlik, özgüven kaybı ile karakterize olan tükenmişlik sendromu seviyelerinin yüksek olduğu sonucunaulaşılmıştır . Mevcut araştırmada ise özgecilik oranları yüksek olan kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin özgüven oranı , aidiyet hissiyatı ve umut seviyesinde artış ile karakterize olan olumlu algı seviyelerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Bu durum, kanser hastalarıyla çalışmanın getirisi olarak yaşanabilecek duygusal sorunlara karşı önleyici bir faktör olarak özgecilik değişkeninin ehemmiyetini göstermektedir. Bu alanda çalışan profesyonellerin ruhsal sıhhat durumlarının hastalara sunulan sıhhat hizmetinin kalitesini etkilediği bilinmektedir . Olumlu algıların ruhsal sağlamlık ve düşük depresyon oranlarıyla irtibatlı olduğu (Mak ve ark., 2011) düşünüldüğünde, olumlu algı seviyeleri yüksek olan sıhhat çalışanların hastalara daha verimli hizmet sunacakları çıkarımını yapmak mümkün görünmektedir. Kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin emsal biçimde özgecilik oranları arttığında kendilerine, etrafa ve geleceğe yönelik olumlu algılarında artış olduğu bulunmuştur. Özgecilik, tabiatı gereği kişinin odağının kendisinden öbür insanlara gerçek kaymasını içermektedir (Bilgin, 1988). Kanser hastalarıyla çalışmanın yaratabileceği olumsuz tesire karşı kişinin odağındaki bu değişikliğin olumlu algılardaki artışta rolünün olması mümkündür. Bunu destekleyebilecek bir teoriye nazaran dikkatin kendi üzerinden öteki bireylere kaydırılması kişinin kendilik kalıplarıyla ilişkisini kesip, bedel yargılarının, içsel standartlarının esnemesi için bir kapı aralamaktadır. Bu formda kişi, hayatını olaylara kattığı manaları, yaşadığı kayıpları, gerilim kaynaklarını dışsal rolleriyle birlikte yine yorumlayıp alternatif fikirler üretmeye fırsat bulmaktadır . Kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin özgecilik oranlarındaki artışla bir arada odaklarını öbür insanlara çevirmelerinin olumlu algıların gelişimine kapı araladığı anlaşılmaktadır. Araştırma sonuçları, istekli çalışmanın ve özgecilik oranlarındaki artışın olumlu algı düzeyindeki yükselişle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Benliğe, dünyaya ve geleceğe dair algıların ruhsal sıhhatle direkt ilgisi dikkat çekmektedir. Depresif bireylerin düşünme formunun negatif kendilik, dünya ve gelecek algısıyla karakterize olduğu ve bu negatif algıların depresyonun gelişiminde ve sürdürülmesinde faal rol oynadığı bilinmektedir . Buna ek olarak Beck (1979) birçok ruhsal bozukluğun temelinde negatif, çarpıtılmış algıların olduğunu belirtmiştir. Bu negatif bilişlerin esneyip değişmesi depresyon, dert bozukluğu üzere ruhsal rahatsızlıkların tedavisinde değerli bir rol oynamaktadır Bunun tersine müspet algıların, ruhsal sağlamlık ve düşük depresyon oranlarıyla ilişkili olduğu bilinmektedir (Mak ve ark., 2011). Münasebetiyle bireyde olumlu bilişlerin güçlenmesine hizmet eden faktörler, ruh sıhhatinin korunması noktasında değerli olarak kıymetlendirilmektedir (Erarslan, 2014). Bu faktörler ortasına özgeci davranışlar ve bu davranışların kapsamı altında olan istekli çalışmanın girmesi bu araştırmanın bulguları ortasında bulunmaktadır. Münasebetiyle bu bulgu, klinik ortamda danışanın müspet algılarını güçlendirebilmek için kullanılabilecek bir davranışsal usul olarak faydalı görünmektedir. Bu noktada tedavi programında bu türlü bir değişkenin tesirlerinin incelenebileceği yeni araştırmalara muhtaçlık duyulmaktadır. Araştırmada korelasyon tahlilinden elde edilen bir başka bulgu, kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin özgecilik oranları arttığında depresyon seviyelerinin azaldığına işaret etmektedir. İstekli hizmet veren kümenin yaş ortalaması 58’dir. Wilson ve Musick’in (2003) çalışmasına nazaran yaş almış bireylerin istekli faaliyetler içinde yer alması düşük depresyon oranlarıyla bağlı bulunmuştur. Yaşlılıkta depresif semptomların görülme sıklığı epeyce yüksek olmasına karşın Li’nin (2007) araştırması gösteriyor ki eşlerini kaybeden istekli çalışan yaşlı bireyler düşük oranda depresyon belirtileri göstermektedirler. Bu noktada alanyazın, istekli faaliyetlerin hayattaki rollerin azaldığı periyotta oluşan boşluğu doldurarak depresyona karşı kollayıcı olduğu görüşünü desteklemektedir . Mevcut araştırmadaki bulgu bu halde açıklanmaktadır. Onkoloji servisinde çalışanlar, kanser hastalarıyla ilgilenmenin zorlukları nedeniyle depresyona karşı yüksek risk altında bulunmaktadırlar . İstekli olarak çalışanların özgecilik seviyelerindeki artışla birlikte hem bu riskten hem de yaşlılık risk faktöründen korundukları anlaşılmaktadır. Misal halde kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin özgecilik oranları arttığında depresyon seviyelerinin azaldığı bulunmuştur. Kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin işleri insanlara yardım etmeyi içermektedir lakin bireylerin özgecilik oranları arttığında yani kendine odaklı bir halden başkalarına odaklı yapıya geçildiğinde, ruh sıhhati üzerinde olumlu tesirin görüldüğü bu bulgudan anlaşılmaktadır. Bunu alanyazın bilgisine nazaran inceleyecek olursak, topluma faydalı işlerde çalışıp yardım etmek, kimi beşerler tarafından yurttaşlık vazifesi olarak algılanmakta ve bu vazifesi yerine getirmek kişi tarafından içsel olarak ödüllendirilmektedir . Bu hal bireye hayat misyonunun oluşması ve bir gaye kazanımı noktasında yardımcı olmakta ve hayatına mana katmaktadır . Bu durum depresyondakideğersizlik ve boşluk hissiyatlarına karşı kollayıcı tesir oluşturmaktadır . Bu mevzuda yapılmış olan birtakım çalışmalara nazaran özgeci bir motivasyonla yardım etme davranışının şahısta hayat gayesi oluşmasıyla kontaklı olduğu bulunmuştur Kanser hastalarıyla çalışan profesyonellerin özgecilik seviyelerindeki artışın bu halde bir sistem sayesinde düşük depresyon oranlarıyla alakalı olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın sonuçları, istekli çalışmanın ve özgecilik oranlarındaki yükselişin düşük depresyon oranlarıyla alakalı olduğunu göstermektedir. Dünya Sıhhat Örgütüne nazaran günlük hayatı geniş çaplı bir biçimde etkileyip, yeti kaybına yol açan depresyonun yaygınlığının daha da artacağı ve kalp damar rahatsızlıklarından sonra en fazla görülen ikinci rahatsızlık olacağı varsayım edilmektedir . Bu datalara bakıldığında depresyon üzerinde çalışmanın ve depresyonla baş etme noktasında davranışsal tahliller üretmenin ehemmiyeti anlaşılmaktadır. Bu araştırmanın depresyonla çabada davranışsal tahliller üretme noktasında bir bilgi sunduğu görülmektedir fakat tedavi programına alınarak, özgeci davranışların depresyon semptomlarını azaltıcı tesiri incelenmelidir. Gerçekten Mason’un (2004) yaptığı çalışmada, üniversite öğrencisi iştirakçilerle prososyal davranışın depresyon tedavisindeki tesiri araştırılmıştır. Psikoterapiye ek olarak prososyal davranışlar sergilenmesi istenen kümede depresyon semptomlarında azalma meydana gelmiştir. Bir başka çalışmada, depresyon tedavisinin sonuçlarını öngören özellikler araştırılmıştır . Buna nazaran, özgecilik puanları yüksek olan iştirakçilerin tedavi sonrasında daha düşük oranda depresyon semptomları gösterdikleri bulunmuştur Bu araştırmalar özgeci davranışların depresyon tedavisiyle bağlantısını göstermektedir. Kişi depresyon semptomları arttıkça hareket etmekten uzaklaşmaya ve içe çekilmeye başladığı için kişinin aldığı olumlu pekiştireçler azalmaktadır. Depresyonun davranışçı tedavisinde uygulanan davranışsal aktivasyon tekniğinde kişinin ödül sisteminin uyarılması için aktiviteler planlanmaya çalışılmaktadır . Bu noktada klinik ortamda şahısların, özgeci davranışların içsel olarak ödüllendirici sistemi hasebiyle bu davranışlara yönlendirilmesi fikri göz önünde bulundurulmalı ve bu istikamette yeni araştırmalar planlanmalıdır. Bu bağlamda kısıtlı sayıda çalışma olması nedeniyle, özgeci davranışların hem depresyona karşı esirgeyici hem de belirti seviyelerini azaltıcı tesiri üzerine yapılacak ileri çalışmalara muhtaçlık olduğu düşünülmektedir. Bu sayede ruhsal sıhhatin korunumu noktasında özgeciliğin alanda kullanımı mümkün bir hale gelebilecektir. Tüm bu alanyazın bilgisi dikkate alındığında, istekli çalışma ile olumlu bilişsel üçlü kavramı üzerine çalışılmış direkt bir araştırmanın olmayışı ve istekli çalışmanın depresyon ile alakasına yönelik yapılan araştırmaların azlığı, bu kavramlar üzerinde çalışma gereksinimi doğurmuştur. Bu araştırmanın, olumlu algıların gelişiminde ve en yaygın rahatsızlıklardan olan depresyonla baş etme noktasında davranışsal bir tahlil üreterek ve ruhsal sıhhati kollayıcı bir faktör sunarak klinik alana değerli bir katkı sunacağı düşünülmektedir. Ayrıyeten kanser hastalarıyla çalışmanın getirisi olarak yaşanabilecek duygusal sorunlara karşı önleyici bir faktör olarak özgeci davranışların kıymetini gösteren birinci çalışma olması bakımından alanyazına katkıda bulunmaktadır. Kanser hastalarıyla çalışan bireylerin ruhsal sağlıklarındaki artışın hastalara sundukları hizmet kalitesini etkileyeceği düşünüldüğünde pahalı bir katkı olduğu anlaşılmaktadır. Mevcut araştırmanın sağladığı katkıların yanı sıra birtakım sınırlılıkları da bulunmaktadır. Bu sonluluklar göz önünde bulundurulduğunda, öncelikle iştirakçi sayısının azlığı dikkat çekmektedir. Araştırmaya dahil edilen ‘’Mavi Melekler’’ isimli istekli yapılanma 65 bireyden oluşmaktadır. İştirak sağlamak istemeyen yahut ulaşılamayan 4 kişi elenince, 61 kişi üzerinden data toplanabilmiştir. Profesyonel küme da benzeri sayıda seçilmiş ve toplamda 121 iştirakçiden bilgi toplanmıştır. Bu durum araştırmanın popülasyona genellenmesi noktasında bir kısıtlılık oluşturmaktadır. Buna ek olarak istekli küme bayanlardan oluştuğu için yalnızca bayan iştirakçilerden bilgi toplanmış ve araştırmaya erkek iştirakçiler dahil edilmemiştir. Münasebetiyle elde edilen bulguların erkeklere genellenmesi noktasında bir kısıtlılık oluşmakta ve bu noktada yapılacak araştırmalara gereksinim duyulmaktadır. Araştırmada karşılaştırılan iki kümenin yaş, eğitim düzeyi, kanser hastalarıyla çalışılan gün sayısı üzere özellikler bakımından birbirine yaklaştırılmasının mümkün olmaması araştırmanın bir öteki kısıtlılığı olarak görülmektedir. İstekli küme yalnızca kanser hastalarına haftada bir gün hizmet eden, profesyonel olarak bir işte çalışmayan ve yaş ortalaması yüksek şahıslardan oluşurken, profesyonel küme icra ettikleri meslek gereği yaş ortalaması daha düşük, eğitim düzeyi daha yüksek ve kanser hastalarıyla haftada 5 gün çalışan şahıslardan oluşmaktadır. Kümeler ortasındaki bu farklılıklar bulguların geçerliliği noktasında sonluluk yaratmaktadır ve bu bahiste iki örneklem kümesinin bu özellikler bakımından birbirine denk olduğu yeni araştırmalara gerek duyulmaktadır. Bu araştırma deneysel nitelikte olmadığı için değişkenler ortasında bir bağdan bahsedilebilirken, neden sonuç ilgisinden kelam edilememektedir. Hasebiyle iki küme karşılaştırmasında elde edilen bulgulara, üstte kelamı edilen farklılıkların tesirinin olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.Özetle, bu araştırma kanser hastalarıyla çalışan gönüllülerin profesyonellere kıyasla özgecilik ve müspet bilişsel üçlü oranlarının daha yüksek, depresyon oranlarının ise daha düşük olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıyeten her iki küme içerisinde özgecilik oranları arttıkça depresif belirti seviyelerinin azaldığı ve olumlu bilişsel üçlü oranlarının arttığı bulunmuştur. Mevcut araştırmada elde edilen bulgulardan çıkarılabilecek en değerli nokta, özgeciliğin olumlu algıların güçlenmesiyle ve düşük depresyon oranlarıyla alakalı olduğunun bulgulanması ve bu formda ruh sıhhatine katkıda bulunma noktasında umut vaat ediyor olmasıdır. Özgecilik ve istekli çalışma ülkemizde epey az sayıda çalışmaya husus olan bir kavram olduğundan, bu kavramın ehemmiyetinin gösterildiği çalışmaların, özgeci davranışların klinik alanda kullanımını teşvik için bilgi sunması tarafından kıymetli olduğu düşünülmektedir. Bu hususta yapılacak araştırmaların daha geniş örneklem kümeleri ile yürütülmesi ve özgeciliğin tedavi programlarına katılarak tesirinin incelenmesi önerilmektedir.