Lohusa psikolojisi

Lohusa Psikolojisi

Lohusa Dönemi

Doğumdan sonraki birinci periyot olarak belirlenen lohusa dönemi, 40 gün (6 hafta) devam eden, ve içerisinde, annenin gebelik periyodunda değişen hormonlarının eski haline dönerek, annelik hissiyle birlikte bu hormon değişikliğinin bazen lohusa depresyonuna sebep olabildiği bir vakittir.

Doğum sonrası lohusalık, bayanın en zayıf devirlerinden biri olup, hormonlar olağan tertibe geçiş yapmaya çalışırlar. Bu süreçte aile dayanağı olmadığında, annede oluşan kronik tansiyon hâli ile birlikte, uyku sıkıntıları, birtakım şahıslarda ise, “postpartum psikoz” dediğimiz önemli akıl hastalığı bulgularına rastlanabilir.

Psikoterapi dayanağı bu periyotta ehemmiyet taşımakta olup, emzirme, birinci annelik dehşetlerinin giderilmesi, konuttaki yeni tertibin oluşturulması değer arz edecektir. Annelik Hüznü denilen, doğumdan sonraki iki haftada bayanların %70’inde görülen duygulanım değişiklikleri, ayrıyeten gerilim hormonlarının yükselmesi, bu süreci tetikleyerek ,depresyona dönüştürme riskini taşımaktadır. ,

Anneliğe Geçişi Kabullenme Süreci

Çocuğun doğumundan sonra, bayanın beyninde memnunluk hormonu olan seratonin azalabilir ve gerilim hormonu olan kortizol artabilir. Yalnız kalan annelerde “Çocuğuma bakamayacağım!, Nefesi durursa vb.” dehşetleri oluşabilir.

Anneliğin birinci altı haftalık devrinde bayanı yalnız bırakmamak çok kıymetlidir. Bayan, uyuyabilmesi kaidesiyle, kendini altı haftada toparlayabilir.

Hayatında yeni bir sürece girerek artık anne olduğunu gören, hayatının eski nizamından farklı istikamete gideceğini fark eden bayan için güç bir kabulleniş periyodu olabilir. Anne olmanın sorumluluğunu üstlenmek sıkıntı gelebilir, kişi “Benden anne olmaz.” yahut “Ben berbat bir anne olacağım.” üzere negatif fikirlere kapılabilir.

Hayat Tertibindeki Değişim

Ev hayatına yeni bir bireyin katılmasıyla oluşan nizam değişimleri , sorumluluk artışları ve muhtemel çatışmaların artışı , romantik alaka ve şahsî bakıma ayırılan vaktin azalması, hatta vakit zaman çocuğa karşı oluşabilen öfke hissine karşı hazırlıklı olmak gereklidir. Konuta yardıma gelen anneanne, babaanne üzere bireylerin de konut nizamı değişimindeki tesiri, yaşanan bağlantı sorunları, yardım eden şahıslara müteşekkir olunması yanında özgürlüğün kısıtlandığı hissi tarafları zorlayabilir.

Lohusalık sürecinde ve sonrasında, babanın yardımı epeyce değerlidir. Tüm mesken ve bebek işlerini tek başına üstlenen annenin lohusa depresyonuna yakalanma riski epey yüksek olup, anneye takviye olunması durumunda hem sürecin daha kolay atlatılması sağlanacak, hem de uzun vadede eşler ortasındaki bağlantı de olumlu istikamette yatırımlanmış olacaktır.

Postpartum (Doğum sonrası) Depresyon ve Lohusalık/Annelik Hüznü Farkı:

Postpartum Depresyon, doğumun akabinde 4 hafta içinde ortaya çıkmakta olup, atipik bir depresyon olarak bedellendirilen, annelik hüznüne nazaran daha uzun ve ağır seyreden bir tablodur. Lohusalık/Annelik Hüznü ise, doğum yapan bireylerde 1-2 günden 1-2 haftaya kadar hafif seviyede problemler ile, %50-85 ortasında sıklıkla görülen, badirelerin 2 haftadan uzun sürmesi durumunda, en kısa müddette ruhsal dayanak gerektiren bir durumdur.

Lohusalık devrindeki problemler 2 haftayı geçtiğinde, ya da ıstırap seviyesi ağır olduğunda, süratlice durum ilerlemeden terapi dayanağı alınmalıdır. Annenin ruhsal takviyeye gereksinimi olduğunu fark edemediği durumlarda, bu mevzudaki hekim görüşme planlamalarında aile yakınları takviye olmalıdır.

Postpartum Depresyon-Lohusalık/Annelik Hüznü Belirtileri:

(Koyu renkle vurgulanmış olanlar ekseriyetle annelik/lohusalık hüznünde görünmez.)

  • Kendine dair değersizlik, yetersizlik , güvensizlik, çaresizlik hisleri
  • İçe kapanıklık
  • Kaygı
  • Suçluluk hissi, ağlama atakları
  • Hareket ve konuşmada yavaşlık ya da tam zıddı hiperaktivite
  • İştah , uyku bozuklukları,
  • Unutkanlık,
  • Duygusal iniş çıkışlar,
  • Konsantrasyon ve karar verme yeteneğinde azalma, acı,
  • Cinsel isteksizlik,
  • Ölüm ve intiharla ilgili niyetler,
  • Öfke hissi,
  • Yoğun ümitsizlik, yalnızlık, , denetim kaybı, çıldırma korkusu, ömrü anlamsız bulma,
  • Bebeğe karşı ilgisizlik, bebeği için çok endişelenme, bebeğe ziyan vermekle ilgili düşünceler

Lohusalıkta Cinsellik

Çocuk sorumluluğu, mesken işleri, uykusuzluk, yeni tertibi oturtma gayreti, bebeğin sık ağlaması üzere sıkıntıları düşünerek, gerilimi artan anne, banyo üzere ferdî gereksinimlerini bile güç gerçekleştirecek bir periyottayken, bu hususlardan öbür bir şey düşünemeyecek hale gelebilir.. Bu durum da cinsel münasebet hareketi aksayabilir, istek azalabilir.

Yapılan araştırmalara nazaran, doğumdan sonra vajinal bölgedeki tahrişten, ya da sezaryen doğumdan ötürü dikiş acıları çeken anne, huzursuz de hissedebilir. Bayanın durumunu anlamak birinci adım olmalıdır.

Hamilelik sonrası annede meydana gelen hormonsal değişimler 6 hafta yani 40 gün sonunda olağana döneceğinden, lohusalık periyodu boyunca cinsel ilgiye girilmemesi önerilmektedir. Doğumdan sonraki 6 haftada genital organlar eski haline geri döner. Bu süreçte cinsel bağlantıya girilmesi önerilmemekle birlikte 6 hafta sonunda tabip denetimine takiben müsaade verilebilir.

Bu devirde, cinsel ilgi sırasında yaşanan ıstırapların başında, bayanın şimdi hormonal değişimlerini tamamlamamış olması yanında, genital organlarındaki değişimin cinsel bağ sırasında şiddetli ağrılara neden olabilmesidir. Bayanın cinsel isteksizlik yaşamasına bağlı olarak bağ sırasında uyarılmaması ve bu sebeple kuruluk yaşaması yanında, olağan doğum yapan bayanın doğum kesisi bölgesindeki hassasiyet kıymetli noktalardır. Dikişli bölgenin tam olarak iyileşmemesi ve bu bölgede meydana gelen hassasiyet, cinsel münasebet sırasında ağrıya neden olabileceğinden, çiftlerin bu bilgiler ışıdı9nda ihtimamlı davranması önerilmektedir.

Lohusa Psikozu

Lohusa sürecinin ruh hali en ağır formu olan psikoz; fikir bozukluğu ve halüsinasyon görmeye ulaşabilen, ağır bir tablodur. Bu süreçte annenin kesinlikle ruhsal dayanak, ve gerekliyse ilaç takviyesi alması gereklidir.

Annenin çok takıntılı olması, bazen gerçek olmayan şeyleri duyup gördüğünü tez edebilmesi , bebek konusunda çok muhafazacı davranmasına neden olabilir. Annenin bebeğine her an ziyan verebileceğini düşünmesi nedeniyle ona karşı dehşetle yaklaşması da mümkündür.

Bu belirtiler halinde, kesinlikle bir uzman yardımı alınması gerekmektedir. Aksi halde bu tip hadiselerde intihara varan teşebbüsler kelam mevzusudur. Kuralların derecesine bağlı olarak, ruhsal problemler yaşayan annenin yaklaşık 2-3 haftalık bir terapi sürecinde hastanede yatması da kelam konusu olabilmektedir.

Lohusalık Süreci Önerileri

  • Kendinize, eşinize ve bebeğinize, bu sürece alışmak için vakit tanıyın, sabırlı olmaya çalışın.
  • Bu devirde en kıymetli bahis şahısların birbirine olan dayanaklarını , empatilerini arttırmasıdır.
  • Bebeğinizle bağınızı kuvvetlendirmek için biberonla besliyor olsanız bile cildinizin onunkiyle temas halinde olmasını sağlayın.
  • Lohusa anneyi eş ve aile dostları olarak, rahatlatın, telaşlarından kurtulmasına yardım edin.
  • Anneye küçük sürprizler yaparak evlilik hayatınızın heyecanını muhafazaya çalışın
  • Annenin ani duygusallıklarına ve çok reaksiyonlarına karşı hazırlıklı olun, eleştirmeyin.
  • Omega 3 vb. gerekli vitaminlerin alınmasına dikkat ederek, fırsat yaratıp güneş ışığının altında vakit geçirerek, kısa vakitlerde bile olsa sevdiğiniz bir arkadaşınızla bir kahve molası vererek, kendinizi ödüllendirin.
  • Açık irtibatta olun, istek ve rahatsızlıklarınızı birikmeden, kırıcı olmadan, sakin ortamlarda belirtmeye çalışın.
  • Kriz anlarını denetimle yönetin, süreksiz olduklarını kendinize hatırlatın, kiz anlarında yıkıcı konuşma ve tavırların size de ailenize de uzun vadede bir şey kazandırmayacağını unutmayın.
  • Psikoterapi takviyesi almayı deneyin, olay ve problemlere hem kendiniz hem de başka aile bireyleri açısından nasıl daha çözümcül yaklaşabileceğinizi öğrenin.