Pandemi ve ruh sağlığı

Covit-19 salgınıyla birlikte bir çoğumuzun ömür stili, öncelikleri değişti. Gerek salgına yakalanmamak için verilen gayret gerekse yakalandığında yaşanılan ruhsal süreç tüm insanlığı yordu.

1- Pandemi birinci günden bugüne dek, ruhsal olarak toplumu ve bireyleri nasıl etkiledi? Pandemiden önceyi ve sonrayı kıyasladığınızda hasta sayınızda farklılık var mı?

Pandeminin birinci devrinde (normalleşmeden evvelki kısım) ağır çalışan kitle kısıtlamalardan mutluydu aslında. Mesken içine, aile yaşantısına, kendine vakit ayırabiliyordu, ağır çalışma temposundan uzak kalmak dinlendirici bir tesir de sağladı. Lakin şu an süreç külfetli geçiyor. Ümitsizlik hissiyle gayret etmek zorunda kalınıyor. Ağır mesai saatleri olan bireyler en başta kendi ferdî gereksinimlerine yetişemiyorlar. Ebeveyn olup çalışanlar çocuklarını okula yollamak istemeseler bile mecbur yolluyorlar. Şu an ki süreçte beşerler olumsuz hislerle daha çok çaba etmek zorunda kalıyorlar. Danışan sayıma baktığımda çabucak hemen tıpkı tahminen biraz artmıştır ama müracaat nedenleri değişiklik gösterdi.

2- Pandemiden ruhsal olarak etkilenen ve/veya etkilendiğini düşünerek size gelen bireyleri göz önüne aldığınızda bireylerin en büyük sorunu nedir?

Aslında toplum olarak olağandışı bir duruma olağan reaksiyonlar veriyoruz. Daha evvel yaşamadığımız, bilmediğimiz bir süreçten geçiyoruz, deneyim sahibi oluyoruz. Herkes kaygılanıyor, korkuyor, mutsuz hissediyor yalnızca bu üzere hisleri ne kadar yaşadığımız ve hayatımızı ne ölçüde etkilediği kıymetli. Pandeminin birinci vakitlerinde anksiyete bozuklukları, uyku sorunları, travma sonrası gerilim bozukluğu, doğum sonrası depresyon, depresyon, panik atak, obsesif-kompülsif bozukluk ile gelen danışanlarım varken şu an bu patolojilere sanal oyun bağımlılığı da eklendi.

3- Bu salgında insanların evvel işsiz kalması, devamında eklenen geçim ezası bireyde ve aile yaşantısında ne üzere tesirler yaratır- yaratabilir?

Çaresiz, umutsuz ve mutsuz bireyler, insanoğlunun belirsizlik hissiyle çok güç çaba eder. O gri alanda kalmak şahısların büyük kısmını depresif bir ruh haline sokuyor. Kendilerini elleri kolları bağlanmış hissediyorlar. Burada şahısların sorun çözme marifetleri de devreye giriyor ama kişinin yaşadığı durum ve şartlar çok kıymetli.

4-Kişilerin kısıtlamalar ile toplumsal hayattan kendilerini soyutlamak zorunda kalmaları ve başka beşerlerle ortasına bir pandemi duvarı örmek durumunda kalması içten içe bir hapsolmuşluk duygusu yaratır mı? Bu durum kısa/orta ve uzun vadede beşerde ne üzere tesirler yaratır?

Sarılmak neydi? Toplum olarak sevgimizi dokunsal olarak göstermeye alışığız. Bu nedenler insanların temasının kesilmesi şahısları epey zorladı. Pandemi devrinde en zorlandığımız şey aslında hapsolmuşluk hissi. Yasak denildiği anda meskende oturmak bunalttı oysa bir gün evvel yasak yoktu ve kişi tekrar konuttaydı. O söz bireylere kendini sıkışmış hissettirdi. Beşerler temassız yaşamaya alıştı sarılmak, öpmek, tokalaşmak bu üzere hareketler pandemiden sonra da hayatımızda seyrekleşebilir. Beşerlerle tokalaşmak yahut öpmek zorunda olmadıkları için keyifli olan beşerler da var. Yani mevzu insan olunca net bir şey söylemiyor, parmak izi üzere bir kişiyi temassızlık çok mutsuz ederken öteki bir kişi yaşasın esasen hiç sevmezdim diyebiliyor.

5-Bu salgının tesirlerini yaşamak, görmek, halk ortasında kulaktan kulağa konuşularak abartılı hale getirilen duruma kendini kaptırmak, medyada her gün salgın hakkında yararlı/yararsız bilgilerin ortaya atılması kişiyi nasıl bir duruma sürükler ve bu durum kişinin özgüvenini, toplumsallaşma marifetini nasıl tesirler?

Birinci yasak sürecince endişe vardı, medya takibi çoktu hatta bunu takıntı haline getiren bireyler de vardı. Şu an daha çok öfke, tasa, boş vermişlik duygusu var. Beşerler çok bunaldı ve artık hadise sayısına bile bakmayan bir çoğunluk var. Çocuk ve ergenler için özgüven ve toplumsallaşma mahareti olumsuz etkilendi. Kreş, okul, etkinlikler sosyalleşebildikleri ve özgüvenlerini arttırdıkları alanlardı. Şu an ne kadar pürüz olmaya çalışsak da bir birden fazla tablet, bilgisayar başında.

6- Siz bir psikolog olarak topluma ve bireylere ne önerirsiniz?

Günlük hayatta kendimiz için yaptığımız şeyler yok denecek kadar az. Birçok kişi hayatta kalmak için yaşıyor yahut günün temposunda kendini unutuyor. Kendimize alan yaratabilmek, hobi edinebilmek, şartlar müsaitse yürüyüş yapabilmek, uyku ve beslenme sistemine dikkat etmek gerekmekte. Profesyonel takviye almaktan kaçınmamalılar.