Sınav kaygısı

Kaygı, yeni bir şeyler öğrenmek ve bir gaye edinmek için motive etmesi sebebiyle yararlı ve gerekli olmasına karşın; yüksek ve ağır tasa başarısızlığa sebep olmaktadır. İmtihan korkusu, öğrenilen bilginin imtihan sırasında tesirli bir biçimde kullanılmasına pürüz olan ve muvaffakiyetin düşmesine yol açan ağır tasa olarak tanımlanır. İmtihana hazırlanan bireylerde başarıyı ve ders çalışma motivasyonunu engellemektedir. Kişinin imtihana ve başarılı olmaya verdiği manalar, zihinde oluşturduğu imaj ve imtihan sonrasındaki duruma ait niyet ve inançları bu durumu etkilemekte ve tasayı arttırmaktadır. Kişi, akademik başarısızlığı genelleyerek bunu kişiliğinin bir başarısızlığı olarak algılamaktadır ve başarısızlığı ebeveynlerini hayal kırıklığına uğratma, güvensizlik ve beceriksizlik olarak görmektedir. İmtihan derdi yaşayan bir bireyde huzursuzluk, tedirginlik, kahır, çalışmaya isteksizlik, mide bulantısı, iç derdi, terleme, uyku sisteminde bozukluklar, karın ağrıları, dikkat ve konsantrasyonda bozulma üzere belirtiler görülebilir. Çok çalışılmasına karşın performans düşüklüğü de telaşın varlığını gösterebilir. Bu yakınmalar nedeniyle öğrencinin muvaffakiyetinde besbelli bir düşüş gözlenir. Ders çalışmayı erteleyip imtihan hakkında konuşma ve soru sorulmasından rahatsız olurlar. Okuduğunu anlamama, öğrenilenleri aktaramama, kanıları organize edememe, dikkatte azalma, zihinsel marifetlerde zayıflama üzere yakınmalar görülür.

Gerçekçi olmayan niyet biçimlerine sahip olmak korkunun oluşmasında en değerli etkendir. Çok mükemmeliyetçi kişilik yapısı, yanlışa ve başarısızlığa toleransın düşük olması, imtihana fazla mana yüklenmesi, toplumsal etraf ve aile baskısı da telaşın artmasında rol oynar. “Başarısız olursam rezil olurum”, “Herkes benim hakkımda makus düşünür” üzere fonksiyonel olmayan kanılar imtihan tasasının temelinde yatan asıl nedenlerdir.

Sınav derdi ile başa çıkabilmek için; tasayı bastırmak değil onu kabul edip tanımaya çalışmak değerlidir. Gerçekçi olmayan niyet ve inançları sorgulamak gerekir. Olumsuz kanılara alternatif fikirler getirilmelidir. Kanıları durdurma ve diğer yere odaklanmaya çalışmak, nefes idmanları ve dikkati artırma çalışmaları da korkuyu azaltmada yardımcı olabilmektedir.

MERVE KEVLEKÇİ

UZMAN PSİKOLOG