Takıntı hastalığı nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk; obsesyon ismi verilen takıntılı niyet, fikir ve dürtüler ile kompulsiyon ismi verilen yineleyici davranışlar ve zihinsel aksiyonlardan oluşan, takıntılı fikirlerin günlük ömrü etkileyecek, günlük aktiviteleri kısıtlayacak seviyeye gelmesidir.

Obsesif-kompülsif bozukluğu olan şahıslar, denetim edemedikleri yinelenen ve gerilim yaratan kanılar, endişeler yahut manzaralar (obsesyonlar) nedeniyle huzursuz olurlar. Bu fikirlerin yarattığı anksiyete kimi hareketleri ya da rutinleri acil olarak gerçekleştirme gereksinimine (kompülsiyonlar) neden olur. Ritüeller takıntılı niyetleri tedbire yahut akıldan uzaklaştırma teşebbüsüyle yapılır.

Tekrarlanan hareketler gerginliği süreksiz olarak durdurur, obsesif niyetler tekrar oluştuğunda kişinin bu hareketleri çabucak tekrar etmesi gerekir. Obsesif-kompülsif bozukluğu olan bireyler saplantılarının ve takıntılarının gerçek dışı yahut manasız olduğunun farkında olabilirler, lakin kendilerini durduramazlar.

Okb (Obsesif Kompülsif Bozukluk) Belirtileri

Obsesyon ve kompulsiyonlar toplumdan topluma, kültürden kültüre değişiklik gösterebilir. Ülkemizde ve tüm dünya toplumlarında en sık görülen obsesyon ve kompulsiyon tipleri aşağıda örnekler verilerek sıralanmıştır.

Yaygın obsesyon belirtileri:

Pislik yahut mikrop bulaşmasından korkma

Diğerine ziyan vermekten korkma

Kusur yapmaktan korkma

Rezil olmaktan yahut toplumsal açıdan kabul edilemez bir halde davranmaktan korkma

Günahkar düşünmekten korkma

Nizam, simetri, kusursuzluk muhtaçlığı

Çok kuşku ve daima teminat gereksinimi

Yaygın kompülsiyon belirtileri:

Tekrar tekrar yıkanma, duş alma yahut ellerini yıkama

El sıkışmayı yahut kapı koluna dokunmayı reddetme

Kilit, ocak üzere şeyleri daima denetim etme

Rutin işleri yaparken içinden yahut yüksek sesle daima sayı sayma

Daima bir şeyleri belirli bir biçimde düzenleme

Muhakkak bir sıraya nazaran yemek yeme

Çoklukla rahatsız edici olan, akıldan çıkmayan ve uykuyu bölen sözlere, imajlara yahut fikirlere takılıp kalma

Muhakkak sözleri, cümleleri yahut duaları tekrarlama

İşleri muhakkak bir sayıda yapma gereksinimi

Kıymeti olmayan şeyleri toplama yahut biriktirme

Tıbbi açıdan bu biçimdeki niyet ve davranışların hastalık sayılabilmesi için günlük fonksiyonlarımızı etkileyecek, kısıtlayacak, bozacak kadar şiddetli ve ağır olmalıdır.

Bilişsel-davranışçı dayanak

Obsesif bireyler korku verici niyetler ile bu kanılardan kaçarak ve kaçınarak başa çıkmaya çalışırlar. Ne var ki niyetlerden kaçmaya çalıştıkça bu kanılar daha da artmakta ve böylece kısır bir döngü oluşmaktadır. Davranış terapilerinde hedef danışanı dert veren ve dert oluşturduğu için kaçma ve kaçınma davranışlarına neden olan niyetlerle [obsesyonlar] karşı karşıya getirmek ve bu karşılaştırmanın oluşturduğu tasayı azaltmak için devreye giren tekrarlayıcı davranışları [kompulsiyonlar] engellemektir. Bilişsel – davranışçı terapiler tekrarlamaların önlenmesinde çok değerli bir yer tutmakta, bazen tek başlarına bazen de ilaç tedavileri ile birlikte kullanılabilmektedirler. Bilişsel davranışçı terapiler takviye seçenekleri ortasında en değerli yeri tutmaktadır.